Θέσεις για το αύριο: Παιδεία

douzinas kostas

του Κώστα Δουζίνα*

Με αφορμή επίσκεψη στη Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Πειραιά και συμμετοχή στην ενημερωτική εκδήλωση του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών με θέμα «Ενιαίος Χώρος Ανώτατης Εκπαίδευσης και Ερευνας: Οι θέσεις των κομμάτων μπροστά στις βουλευτικές εκλογές της 7ης Ιουλίου του 2019».

Ως μέλος της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων συμμετείχα σε όλες τις μεταρρυθμίσεις του ΣΥΡΙΖΑ για την Παιδεία. Οι πολύωρες συνεδριάσεις κατέληγαν κάποιες φορές σε γόνιμες συνθέσεις και τις περισσότερες σε ριζοσπαστικές πρωτοβουλίες. Έτσι φτάσαμε σύντομα σε σημαντικές αλλαγές στα σχολεία μας και στο ζωντάνεμα του ερευνητικού πεδίου με σημαντικές επιπτώσεις στην πληγή της ελληνικής κοινωνίας, τη φυγή των νέων μας στο εξωτερικό.

Ήμουν εκεί, σε κάθε βήμα, για να μεταφέρω την εμπειρία μου από εκπαιδευτικά συστήματα του εξωτερικού τα οποία γνώρισα ως φοιτητής, ερευνητής, καθηγητής. Με όλες αυτές τις ιδιότητες, υποστήριξα θερμά τις πολιτικές που προστατεύουν τον δημόσιο χαρακτήρα της παιδείας και δεν επιβάλλουν εκπαιδευτικές «συνταγές» που υπηρετούν το κέρδος και όχι τις κοινωνίες. Σε πρόσφατες συναντήσεις στην Πειραιά και το κέντρο της Αθήνας είχα την ευκαιρία να συζητήσω τις προοπτικές μιας τέτοιας πολιτικής με εργαζόμενους, εκπαιδευτικούς, διοικητικούς υπαλλήλους, καθηγητές πανεπιστημίων, ερευνητές και όλους εκείνους που στελεχώνουν το εκπαιδευτικό μας σύστημα.

Οι δάσκαλοι/ες, οι καθηγητές/ήτριες που χρειαζόμαστε

Σημαντικός αλλά και εφικτός στόχος του προγράμματός μας είναι να επιτύχουμε επένδυση στην Παιδεία ύψους 5% του ΑΕΠ. Οι μόνιμοι διορισμοί 15.000 εκπαιδευτικών σε βάθος τριετίας, με τους πρώτους 4.500 στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση εντός του 2019 είναι το πρώτο βήμα. Την ίδια στιγμή που η ΝΔ προαναγγέλλει 1 πρόσληψη για κάθε 5 που χάνονται στο δόγμα για ένα μικρό κράτος με ιδιωτικοποιήσεις στην Παιδεία, εμείς προγραμματίζουμε μόνιμες προσλήψεις, οργανώνουμε την αναβάθμιση της ποιότητας της παρεχόμενης δημόσιας Α/θμιας και Β/θμιας Εκπαίδευσης με επιμόρφωση όλων των εκπαιδευτικών, προωθούμε νέα αναλυτικά προγράμματα και σχολικά εγχειρίδια.
Ένα σχολείο για το παιδί, την οικογένεια, τη γνώση Εν μέσω επιτροπείας και δύσκολων δημοσιονομικών όρων θεσμοθετήσαμε την υποχρεωτική δίχρονη προσχολική εκπαίδευση και επεκτείνουμε το oλοήμερο πρόγραμμα διδασκαλίας στο σύνολο των σχολείων της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης. Ιδρύσαμε 40 νέα Ειδικά Σχολεία, 570 νέα Τμήματα Ένταξης στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, και κάθε Σεπτέμβριο όλα τα σχολεία είχαν βιβλία από την πρώτη μέρα.
Μειώσαμε τον εξεταστικό φόρτο στο Λύκειο προς όφελος του διδακτικού έργου και θεσμοθετήσαμε νέο σύστημα πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση με σκοπό την καθιέρωση της δυνατότητας ελεύθερης πρόσβασης. Αναβαθμίσαμε το Επαγγελματικά Λύκεια της χώρας και καθιερώσαμε το τριετές Εσπερινό Λύκειο.

Στην 4η βιομηχανική επανάσταση βλέπουμε το πανεπιστήμιο αλλιώς

Ολοκληρώσαμε τη νέα αρχιτεκτονική της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης μέσα από τον Ενιαίο Χώρο Εκπαίδευσης και Έρευνας, με τη δημιουργία νέων Τμημάτων και συνέργειας Πανεπιστημίων και ΤΕΙ ανά περιφέρεια. Οποιαδήποτε συζήτηση για την πανεπιστημιακή εκπαίδευση και την έρευνα σήμερα πρέπει να λαμβάνει υπόψη το διεθνή καταμερισμό εργασίας ή τουλάχιστον τον καταμερισμό εργασίας, κεφαλαίου και ανθρώπινου δυναμικού εντός ΕΕ. Και όλα αυτά με το μάτι στο αύριο, ή μάλλον στο σήμερα, δηλαδή στη 4η Βιομηχανική Επανάσταση. Οι τεράστιες μεταβολές που αυτή φέρνει σε τομείς – κλειδί, όπως η ψηφιοποίηση, η τεχνητή νοημοσύνη, η νανοτεχνολογία, η φωτονική, τα προηγμένα υλικά, η βιοτεχνολογία, δεν είναι εικόνα από το μέλλον. Είναι ήδη εδώ. Οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν διαφορετικές πολιτικές απέναντι στην 4η βιομηχανική επανάσταση που συνήθως αντανακλούν και διαφορετικές απόψεις γύρω από την Ευρώπη. Οι μεγάλες βιομηχανικές χώρες (πχ. Γερμανία με το πρόγραμμα Industrie 4.0) επικεντρώνονται στην προσέλκυση επιστημονικού προσωπικού από άλλες χώρες. Καμιά αναφορά δεν γίνεται για δυνατότητες και προγράμματα βιομηχανικής ανάπτυξης στα ίδια τα κράτη-μέλη της ΕΕ. Κορυφαίο θέμα επομένως για την ΕΕ είναι η διαθεσιμότητα εξειδικευμένου προσωπικού, ιδιαίτερα σε STEM (Science, Technology, Engineering, Mathematics). Στο πλαίσιο αυτό, η Ελλάδα έχει ένα και ίσως μοναδικό συγκριτικό πλεονέκτημα: το εξαιρετικής ποιότητας ανθρώπινο δυναμικό υψηλής εξειδίκευσης, δηλαδή τους νέους επιστήμονες και ερευνητές.

Το πλεονέκτημα αυτό έγινε στη διάρκεια της κρίσης σχεδόν πληγή, όταν οι νέοι αυτοί άρχισαν να φεύγουν πολύ πιο μαζικά απ’ ότι παλαιότερα στο εξωτερικό. Η πληγή αυτή και η αντιστροφή της φυγής ήταν από την αρχή προτεραιότητα της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ. Την αντιμετώπισε με δύο τρόπους. Ο πρώτος ήταν η συγκρότηση του Ενιαίου Χώρου Ανώτατης Εκπαίδευσης και Έρευνας. Ο δεύτερος η οικονομική στήριξη και χρηματοδότηση της έρευνας σε όλα τα επίπεδα.

Ο Ενιαίος Χώρος βασίζεται σε μια απλή επιστημολογική αρχή: ότι ο διαχωρισμός μεταξύ επιστήμης από τις εφαρμογές και την τεχνολογία είναι πια βαθιά ξεπερασμένος. Τα αντικείμενα των πάλαι ποτέ ΤΕΙ δεν μπορεί και δεν πρέπει να λογίζονται ως δεύτερης κατηγορίας. Η συνέργεια τους επομένως με τα πανεπιστήμια, με ένα ολικό εθνικό σχέδιο, έχει ως αποτέλεσμα την προσέλκυση καλύτερων επιστημόνων και περισσότερων πόρων στα νέα μεγαλύτερα ιδρύματα. Αλλά πέραν της απασχόλησης επιστημόνων και της αναστροφής του braindrain, ένα βασικό ζήτημα με τον Ενιαίο Χώρο είναι ότι ικανοποιεί το σημαντικό ζήτημα των αναγκών της ελληνικής οικονομίας για μεσαία στελέχη, ενώ συνδέει τα πανεπιστημιακά ιδρύματα με την τοπική κοινωνία.

Η εγχώρια έρευνα ζωντανεύει. Οι νέες και οι νέοι επιστήμονες επιστρέφουν

Οι πρωτοβουλίες της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ ήταν πολλές και άλλαξαν το ερευνητικό τοπίο. Οι δαπάνες μόνο για Έρευνα & Ανάπτυξη έφτασε το 1,13 % του ΑΕΠ (από 0,83% το 2014).Πέραν της στήριξης των 28 εθνικών ερευνητικών υποδομών σε ΑΕΙ και Ερευνητικά Κέντρα με ποσά της τάξεως των 147 εκ. €, στόχος ήταν η ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού και η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας. Δημιουργήσαμε 4.000 νέες ποιοτικές θέσεις εργασίας για επιστημονικό προσωπικό με το πρόγραμμα «Ερευνώ-Δημιουργώ-Καινοτομώ», 110 νέες θέσεις Ερευνητών στα Ερευνητικά Κέντρα για την περίοδο 2017-2019 και 157 νέες θέσεις για εξειδικευμένο επιστημονικό/τεχνικό προσωπικό στα Ερευνητικά Κέντρα, (για πρώτη φορά σχεδόν 10 χρόνια).

Αν κάτι στήριξα με ιδιαίτερη θέρμη, αυτό ήταν η ίδρυση του Ελληνικού Ιδρύματος Έρευνας και Καινοτομίας (ΕΛΙΔΕΚ). Κι αυτό γιατί η συγκεκριμένη πρωτοβουλία απευθύνεται σχεδόν αποκλειστικά σε νέους ερευνητές. Με συνολικό προϋπολογισμό, 300 εκ. € για την περίοδο 2017-2020, το ΕΛΙΔΕΚ δημιούργησε πάνω από 4.500 νέες θέσεις εργασίας για υποψήφιους διδάκτορες, μεταδιδάκτορες και ερευνητές, με πολλές από αυτές να είναι κομμάτι συνεργιών με ιδρύματα του εξωτερικού. Η προσπάθεια αυτή πρέπει να συνεχιστεί. Η ΝΔ δεν επιθυμεί την συνέχεια της στήριξη της εγχώριας δημόσιας έρευνας. Το ξέρουμε και το ξέρουν. Ποτέ δεν κρύφτηκαν. Θέλουν απλά την περικοπή της έρευνας και την ιδιωτικοποίησης της εκπαίδευσης. Αλλά η ειλικρίνεια τους δεν είναι αρετή. Είναι χυδαιότητα.

Κώστας Δουζίνας είναι υποψήφιος Βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ, στην Α’ Πειραιά και Νήσων

 

 

Pin It